Achtergronden en doelstellingen

Waarden

In het gebied aan de westrand van Haarlem, ten zuiden van de Zijlweg en ten noorden van het Duinvlietspad is nog steeds ‘Haarlems Tuin’ zichtbaar.
De openheid, ruimte, de flora en fauna vormen voor veel stadsbewoners een rustpunt als tegenwicht voor de hectiek van de stad.
Het Westelijk Tuinbouwgebied vormt een ecologische buffer tussen verstedelijking en natuur en heeft de potentie om veel schoon water uit de duinen te bergen. Het water in de Marcelisvaart behoort tot het schoonste dat in Nederland te vinden is.

Haarlem wil een open Binnenduinrand

In 1994 werd voor het zuidwestelijk deel van Haarlem een Perspectiefplan goedgekeurd waarin de volgende doelstellingen omschreven staan: een meer natuurlijk beheer, grotere natuurwaarden en versterking van de open ruimte.
Als uitvloeisel hiervan werd in 1995 de Werkgroep Westelijk Tuinbouwgebied opgericht.
In 2002 verscheen het ‘Landschapsbeheerplan’ een plan voor de ontwikkeling van het Westelijk Tuinbouwgebied.
Recent stelde de Gemeenteraad het Bestemmingsplan Binnenduinrand 2017[pdf]vast.
Hierin zegt de gemeente Haarlem (opnieuw) te streven naar meer natuurlijk beheer, grotere natuurwaarden, versterking van de open ruimte en waterberging.
In de voorbereidingsfase heeft de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem, samen met de ondernemers in het gebied, geparticipeerd in het overleg met de gemeente.

Ongewenste ontwikkelingen

Beplanting en bebouwing hebben het open karakter van het gebied aangetast, zodat historische zichtlijnen op de stad dreigen te verdwijnen en -omgekeerd- het zicht op de duinrand vanuit de stad belemmerd wordt.
Alhoewel de overheid soms handhavend optreedt, zorgen een gedogende houding en planologische onduidelijkheid voor rommelig en voor het gebied schadelijk gebruik.
De natuur gaat achteruit door verharding, demping van sloten, vervuiling van de grond, machinelawaai en kunstmatig licht. De gemeente staat te vaak uitzonderingen toe op het geldende Bestemmingsplan (en dus op het eigen beleid). Als gevolg daarvan verrijzen toch (grotere) gebouwen en ontstaat er ruimte voor schadelijke activiteiten.

Doelstellingen van de Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem
  • Herstel van grotere openheid in het gebied met belangrijke zichtlijnen.
  • Een verbetering van de relatie tussen stad en Binnenduinrand, onder meer door het aanleggen van wandelpaden in het zuidelijk deel (naast het Duinvlietbos).
  • Berging van het schone water uit de duinen door meer en bredere waterlopen te realiseren en door de vroegere vijvers van het landgoed Duinvliet te herstellen. Dit zorgt voor waterberging in tijden van veel nattigheid en het water kan benut worden voor het schoner maken van de Haarlemse grachten.
  • Ontwikkeling van een nog rijker natuurleven in het gehele gebied.
  • Het zuidelijk deel van het gebied is sinds 2014 onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland en dit gegeven moet in elke beslissing over het gebied meetellen.
  • Tussen Vlaamseweg en Brouwersvaart moet de ecologische/biologische tuinbouw uitgebreid worden. De relatie tussen stadsbewoner en teler wordt hier versterkt via groentetas, biofruit en biobloemen.
  • De stichting ontwierp voor het Noordelijk deel een Stadsnatuurpark[pdf], een natuurgebied met parkachtig karakter met paden en waterpartijen (vooral bestaande sloten). De plannen hiervoor werden in 2007 in samenwerking met ambtenaren van de gemeente Haarlem aan de Haarlemmers gepresenteerd.[pdf] Na de crisis van 2008 schrapte Haarlem dit plan. SWTH wil bereiken dat het plan opnieuw wordt opgenomen in de begroting.
  • Een verbetering van de toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers. Deze toegankelijkheid dient kleinschalig te zijn en met respect voor natuurwaarden en openheid uitgevoerd te worden.
Werkwijze van Stichting Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem
  • We volgen de ontwikkelingen in het Tuinbouwgebied.
  • Waar nodig sturen we bij door inspraakmogelijkheden bij de gemeente Haarlem te benutten en desnoods juridische stappen te ondernemen.
  • We hebben en nemen zitting in verschillende overlegorganen.
  • We onderhouden contacten met wijkraden, eigenaren, stads- en provinciebesturen.
  • We informeren de Haarlemse bevolking over het belang en de ontwikkeling van het gebied. We doen dit met lezingen, rondleidingen, een goed onderhouden website en een Facebook account.
  • Sinds 2011 steunen bijna 500 vrienden de SWTH. Dit geeft aan, hoe belangrijk veel Haarlemmers (en mensen die elders wonen) het werk van de stichting vinden.